Tijdens een grondige renovatie blijven de deuren van het Rubenshuis gesloten. Gelukkig kan je heel wat werken uit de collectie elders bewonderen. Zo verhuizen vijf stukken naar Museum Plantin-Moretus. Je kan ze er vanaf nu bekijken als deel van de vaste opstelling. Curator van het Rubenshuis Martine Maris laat je alvast proeven van de vijf zeer diverse werken.
Een beeld, twee schilderijtjes, een wetenschappelijk instrument en een meubel: dit is een goede staalkaart van de collectie van het Rubenshuis. En de stukken passen zeer goed in een historisch huis als Museum Plantin-Moretus.
Terracotta beeld
Martine Maris, curator van het Rubenshuis: “De Romeinse halfgod Hercules is voor Rubens een heel belangrijke figuur. Je vindt hem op vele manieren terug in zijn huis, zijn persoonlijke verzameling en zijn kunstwerken. Hercules belichaamt het neo-stoïcisme. Rubens is een aanhanger van die filosofische stroming, net als zijn vriend Balthasar I Moretus, die aan het hoofd staat van de Plantijnse drukkerij.”
“Het beeld is van de hand van Lucas Faydherbe (1617-1697), een leerling en jonge vriend van Rubens. In feite is Faydherbe zijn poulain met wie hij een heel hechte band heeft. Dat dit beeldhouwwerk in terracotta is vervaardigd, vind ik bijzonder. Marmer kan heel indrukwekkend zijn. Maar in terracotta zie je de vingerafdruk van de beeldhouwer, soms zelfs letterlijk. Het is veel directer en daar hou ik wel van.”
Het beeld vind je in zaal 6, Huis de Houten Passer, te bereiken via de binnentuin.
olieverfschets op paneel
Martine Maris, curator van het Rubenshuis: “De aanbidding van de herders is een heel toegankelijk thema. Het verhaal van de kerststal is erg bekend. Voordien heeft Rubens (1577-1640) al andere voorstellingen van het tafereel gemaakt, onder meer in een uitgave van de Plantijnse drukkerij. De jeugdvrienden Rubens en Moretus hebben naast hun persoonlijke band ook een heel sterke artistieke en economische connectie. Rubens maakt veel boekomslagen en illustraties voor de Plantijnse uitgeverij. Ook intellectueel zitten ze volledig op dezelfde golflengte. Samen maken ze verschillende wetenschappelijke boeken. De theorieën uit die boeken past Rubens toe in zijn werk of in de manier waarop hij zich organiseert.”
“In dit werk valt het geslaagde licht-donkereffect op. Een afgewerkt schilderij kan fantastisch zijn, maar in zo'n olieverfschets is de creativiteit nog veel directer aanwezig. Je ziet de genialiteit die in een paar minuten of uren op een klein paneeltje is gezet. Net daarom verzamelt Rubens ook olieverfschetsen van andere kunstenaars die hij bewondert.”
Je vindt het werk in zaal 10, het kantoor van Christoffel Plantijn.
eikenhout belijmd met ebbenhout, schildpad, agaat, verguld koperen ornamenten en een schilderij in olieverf op koper
Martine Maris, conservator van het Rubenshuis: “In het vernieuwde Rubenshuis willen we het huiselijke karakter nog meer benadrukken. We hebben fantastische kunstwerken van Rubens en zijn medewerkers. Maar wat het Rubenshuis uniek maakt, is dat dit gebouw het huis en het atelier van Rubens is geweest. We tonen ook voorwerpen die daarbij aansluiten, zoals dit recente gerestaureerde huisaltaar.”
“Centraal in dit prachtige barokke huisaltaar zie je een miniatuurtje naar een schilderij van Rubens. Het contrast tussen het ebbehout, het schildpad (het gevlamde rode schild van schildpad - red.), het goud en het koper is opmerkelijk. Dit is bijna kitsch, zo overdadig is het meubelstuk. Het past prima bij het Rubenshuis: enerzijds is er dat huiselijke, anderzijds is het een illustratie van het weelderige interieur van Rubens. Dat geldt ook voor het huis van Moretus, waar dit stuk even goed thuishoort. Een huisaltaar is typisch een stuk dat in de privévertrekken staat. In Museum Plantin-Moretus vind je het nu in de slaapvertrekken, waar het goed past bij de rest van de inrichting.”
Het huisaltaar staat in de slaapkamer, zaal 24, op de bovenverdieping.
messing
Martine Maris, curator van het Rubenshuis: “Dit instrument hebben we bij het Rubenshuis altijd heel interessant gevonden. Het is een prachtig, zeventiende-eeuws instrument, verguld en met een inscriptie voor Albrecht en Isabella. Als zonnewijzer is het ook een uniek instrument. Het is heel complex en geeft verschillende uren weer. Daarom past het perfect bij de leefwereld van het artistiek-intellectuele milieu in Antwerpen waartoe Rubens en Moretus behoren. Voor die zeventiende-eeuwse club liggen kunst en wetenschap heel dicht bij elkaar. Ook het feit dat de zonnewijzer is opgedragen aan de aartshertogen past daar helemaal bij. Albrecht en Isabella stimuleren zowel kunst als wetenschap en onderzoek.”
De zonnewijzer staat bij de wetenschappelijke boeken in zaal 22 op de bovenverdieping.
olieverf op paneel
Martine Maris, curator van het Rubenshuis: “Het detail in dit werk is ongelofelijk, dat is echt Brueghel (1568-1625). Je kijkt in de eerste plaats naar het park op de Coudenberg. Verder zie je een hele reeks dieren en mensen. Je kan in dit werk steeds nieuwe details ontdekken. Maar de omgeving is belangrijker dan wie er op het schilderij te zien is, het park speelt de hoofdrol.”
“De aartshertogen Albrecht en Isabella zijn in de carrière van Rubens heel belangrijk. Als hun hofschilder geniet hij van heel wat privileges. Zo moet hij niet aan hun hof verblijven, maar mag hij zich in Antwerpen vestigen. Dat geeft hem de kans om een groot aantal opdrachten uit te voeren voor de Antwerpse stedelijke elite. Later gaat Rubens ook als diplomaat voor Isabella werken. Met Brueghel is Rubens trouwens goed bevriend.”
Je vindt het schilderij in de handschriftenkamer, zaal 27, op de bovenverdieping.
