Om illustraties af te beelden in boeken had de Plantijnse drukkerij ontwerpen nodig. Door de eeuwen heen stapelden de tekeningen zich letterlijk op. Intussen staat de teller van het Prentenkabinet op ruim 80.000 prenten en tekeningen: een blauwdruk van vijf eeuwen grafische kunst in Antwerpen.
Vandaag behoort het Prentenkabinet tot de vijftig belangrijkste collecties ter wereld. Van meestertekeningen van Jordaens, Rubens en Van Dyck tot moderne grafiek van Leys, Ensor en Tuymans: de collectie is een blauwdruk van vijf eeuwen grafische kunst in België. Maar liefst 1000 tekeningen staan op de Vlaamse Topstukkenlijst.
Wat ooit begon als een louter functionele stock aan illustraties, groeide uit tot een autonome en spraakmakende kunstverzameling. Dankzij gerichte aankopen, schenkingen en nalatenschappen gaf Max Rooses als allereerste conservator de toon aan: met een focus op de Antwerpse School van de 16de tot de 20ste eeuw, en iedere voorname kunstenaar met een link naar de stad. Max Rooses zag het Prentenkabinet niet alleen als bewaarplaats van het verleden, maar stimuleerde ook de grafiek van zijn eigen tijd. Dat doen we vandaag nog steeds.
Het Prentenkabinet bezit meer dan 20.000 oude prenten, 300 prentalbums en ruim 5.000 tekeningen van vóór 1800. Ze brengen de grafische bloei van Antwerpen in de 16de en 17de eeuw tot leven, met klinkende namen als Bruegel en het baroktrio Rubens, Van Dyck en Jordaens. Iconische prenten zoals het Monsterkalf of het beroemde Stadsplan van Antwerpen van Vergilius Bononiensis vind je nergens anders ter wereld.
Een andere sterkhouder is de verzameling beeldhouwerstekeningen, met als pronkstuk de Charles Van Herck-collectie. Samen vormen ze het belangrijkste studiearchief voor de 17de- en 18de-eeuwse barokbeeldhouwkunst in de Zuidelijke Nederlanden. Daarnaast toont de uitgebreide iconografie van Antwerpen een fascinerend beeld van de stad en haar geschiedenis.
Daarnaast toont de uitgebreide iconografie van Antwerpen een fascinerend beeld van de stad en haar geschiedenis.
Het moderne luik van het Prentenkabinet omvat maar liefst 26.000 prenten, 18.000 tekeningen en 3000 prentenboeken uit de 19de, 20ste en 21ste eeuw. Gestoeld op de Antwerpse grafische traditie, maar met een bruggetje naar moderne en hedendaagse thema’s, technieken en stijlen. Kunstenaars als Henri De Braekeleer, James Ensor, Rik Wouters en Marthe Donas tonen hoe grafiek en tekenkunst blijven evolueren: van fijnzinnige observaties tot rauwe maatschappijkritiek.
De collectie combineert individuele meesterwerken met reeksen die het creatieve proces zichtbaar maken. Blikvangers zijn de Verhaeren-collectie, die de nauwe band tussen literatuur en beeldende kunst weerspiegelt, het expressionistisch spoor Frans Masereel en het modernisme van Jozef Peeters en Jos Léonard. En ook hier is Antwerpen nooit ver weg: de iconografie van de stad blijft een rode draad.
Hoe kies je het beste van het beste? En dan nog uit verschillende stijlen en periodes. Toch op zoek naar de hoogtepunten van het Prentenkabinet? Dit is een voorzichtige aanzet:
Wie zorgt vandaag voor de collecties prenten en tekeningen?
